اختصاصی/ گیلان صدر: باز هم جلسهای برگزار و خبری منتشر شد که هیچ فکتی به مردم نداد. باز هم جلسهای در سطح ملی برگزار شد. باز هم اسامی مسئولان بلندپایه ردیف شدند؛ معاون اجرایی رئیسجمهور، رئیس سازمان محیطزیست، استاندار، مدیران ارشد و باز هم خروجی رسانهای آن، چند پاراگراف کلی بود که هیچ فکت، عدد، تصمیم مشخص یا هشدار روشنی به مردم نداد.
خبر منتشرشده از نشست کارگروه ملی مدیریت پسماند در ۲۶ آذر ۱۴۰۴، بیش از آنکه گزارش یک تصمیم باشد، شبیه اطلاعیهای تشریفاتی است؛ نشستی «مهم» که معلوم نیست برای مردم، چه چیزی را تغییر داده است.
ما قبلاً هشدار داده بودیم
«گیلانصدر» پیشتر، با استناد به هشدارهای تخصصی حوزه محیطزیست و سلامت عمومی، بر لزوم اعلام وضعیت اضطراری سلامت در گیلان تأکید کرده بود؛ نه بهعنوان شعار، بلکه بهدلیل نگرانی واقعی از نفوذ شیرابه زباله به آبهای زیرزمینی، خاک و محصولات کشاورزی در نقاط مختلف استان.
این هشدار، قبل از این نشست ملی مطرح شده بود. انتظار طبیعی این بود که چنین جلسهای، پاسخی شفاف به همین نگرانی بدهد.اما در خبر رسمی منتشرشده، حتی یک خط هم درباره طرح این وضعیت اضطراری با معاون اجرایی رئیسجمهور دیده نمیشود؛ گویی اساساً مسئله سلامت مردم، موضوع جلسه نبوده است.
مسئله فقط زباله نیست؛ سلامت مردم است
طبق آنچه متخصصان محیطزیست و بهداشت عمومی سالهاست میگویند، خطر اصلی پسماند در گیلان، صرفاً «حجم زباله» یا «کمبود زمین دفن» نیست؛ مسئله، شیرابهایست که در اقلیم پرباران گیلان، بهراحتی وارد آب و خاک میشود.
استانی با: سطح بالای آبهای زیرزمینی؛ کشاورزی وابسته به آب و خاک و دفنگاههای متعدد و اغلب غیراصولی؛ بهطور طبیعی در معرض ریسک بهداشتی گسترده قرار دارد ریسکی که میتواند به آلودگی منابع آب، تهدید امنیت غذایی و افزایش بیماریهای گوارشی و عفونی منجر شود.اینها ادعای هیجانی نیست؛ نگرانیهای شناختهشدهایست که سالها درباره گیلان مطرح شده، اما همچنان بیپاسخ مانده است.
در این نشست ملی، چه چیزی به مردم گفته شد؟
در خبر رسمی نشست ۲۶ آذر ۱۴۰۴:
نه گزارشی از وضعیت سلامت مردم ارائه شده
نه نتایج پایش آب و خاک اعلام شده
نه مشخص است کدام مناطق در وضعیت هشدار قرار دارند؛ نه معلوم است تصمیم فوری برای مهار شیرابهها گرفته شده یا نه؟
حتی روشن نیست: آیا اساساً بحران سلامت به رسمیت شناخته شده است یا خیر. وقتی جلسه در سطح ملی برگزار میشود، حداقل انتظار، گزارش عمومی شفاف است؛ نه چند جمله بیزمان با فعلهای کلی مثل «بررسی شد» و «تشریح شد».
جلسات ملیِ بیگزارش؛ خطرناکتر از بیجلسگی
وقتی پای سلامت مردم در میان است، ندانستن، خودش یک خطر است. امروز مردم گیلان و حتی رسانهها نمیدانند: وضعیت عادی است یا هشدار؟ آب و خاک پایش شده یا نه؟ تصمیمی گرفته شده یا فقط گفتوگو شده؟ و اگر خطری وجود دارد، چرا اعلام نمیشود نشستهای ملی اگر بدون خروجی شفاف برگزار شوند، بیشتر شبیه تعلیق مسئولیتاند تا مدیریت بحران.
چند سؤال که هنوز بیپاسخ ماندهاند
۱. آخرین نتایج پایش آبهای زیرزمینی و خاک گیلان چیست و چرا منتشر نمیشود؟
۲. آیا وزارت بهداشت، اثرات سلامت مرتبط با پسماند و شیرابه را در سطح استان بررسی کرده است؟
۳. در نشست ۲۶ آذر ۱۴۰۴ دقیقاً چه تصمیم اجرایی مشخصی گرفته شد؟
۴. اگر وضعیت اضطراری سلامت وجود ندارد، این تشخیص بر اساس کدام داده و گزارش است؟
۵. و اگر وجود دارد، چرا به مردم گفته نمیشود؟
و در نهایت باید بگوییم: ظاهرا یک نشست برگزار و خبرش منتشر شده اما مردم هنوز نمیدانند با چه وضعیتی مواجهاند. تا زمانی که خروجی جلسات ملی، بهصورت شفاف، مستند و قابل فهم به مردم اعلام نشود، این جلسات هرچقدر هم «مهم» باشند، در زندگی واقعی مردم، بیاثر خواهند بود.
و «گیلانصدر» این موضوع را رها نمیکند چون در مواجهه با تهدید سلامت، پرسشگری و پیگیری تنها راه مسئولانه است.